فصل 1 کلیات پژوهش‌1
1-1 مقدمه2
1-2 اهمیت موضوع پژوهش3
1-3 مفروضات و اهداف پژوهش4
1-4 مراحل انجام پژوهش5
1-5 ساختار پایان‌نامه6
فصل 2 مروری بر ادبیات پژوهش8
2-1 مقدمه9
2-2 زنجیره تامین9
2-3 مدیریت زنجیره تامین10
2-3-1 مولفه‌های اصلی مدیریت زنجیره تامین11
2-3-2 اندازه‌گیری و ارزیابی زنجیره تامین12
2-3-3 ضرورت اندازه‌گیری عملکرد در یک زنجیره تامین14
2-3-3-1 عدم وجود یک روش متعادل14
2-3-3-2 عدم تمایز مشخص بین معیارها در سطوح استراتژیکی، تاکتیکی و عملیاتی14
2-4 عارضه‌یابی زنجیره تامین15
2-4-1 تاریخچه عارضه‌یابی زنجیره تامین17
2-5 شاخص‌ها و معیارهای عملکرد در یک زنجیره تامین19
2-5-1 مقالات اندازه‌گیری و ارزیابی عملکرد زنجیره تامین21
2-5-2 مدل‌های مدیریت و ارزیابی عملکرد29
2-5-2-1 مدل مرجع عملیات زنجیره تامین (SCOR)31
2-5-2-2 مدل GSCF36
2-5-2-3 مدل CPFR37
2-5-2-4 مدل کارت امتیازی متوازن (BSC)39
2-5-2-5 مدل APQC42
2-5-3 روش‌های عارضه‌یابی زنجیره تامین44
2-5-3-1 روش جستجوی سریع47
2-5-3-2 روش تعیین ارزش مشتری53
2-5-3-3 روش MMOG/LE56
2-5-3-4 روش لامبرت63
2-5-3-5 روش CSCMP66
2-5-4 جمع بندی روش‌های عارضه‌یابی مطرح69
فصل 3 معرفی شرکت مورد کاوی (شرکت داروسازی ایران داروک)71
3-1 مقدمه72
3-2 کلیات شرکت73
3-3 معرفی اجمالی شرکت75
3-3-1 بخش کنترل کیفیت76
3-3-2 تضمین کیفیت78
3-3-3 آزمایشگاه تحقیق و توسعه80
3-3-4 برنامه‌ریزی و انبار81

3-3-5 فناوری و اطلاعات82
3-3-6 فنی و مهندسی83
3-3-7 تولید83
3-3-8 امور اداری و منابع انسانی84
3-3-9 بازرگانی و پشتیبانی85
3-3-10 بازاریابی و فروش85
3-4 شناسایی فرآیندهای مرتبط با زنجیره تامین86
3-5 جریان مواد و اطلاعات89
3-6 جمع بندی90
فصل 4 معرفی روش پیشنهادی برای عارضه‌یابی زنجیره تامین و بهبود آن91
4-1 انتخاب هسته مدل پیشنهادی92
4-2 استخراج نیازمندی‌ها94
4-3 طراحی پرسش‌نامه96
4-4 اجرای مصاحبه‌ها101
4-5 نتایج مصاحبه‌ها103
4-6 متن کاوی عارضه‌ها120
4-7 پروژه‌های بهبود124
4-8 اولویت‌بندی پروژه‌های بهبود133
4-8-1 معیارهای اولویت‌بندی133
4-8-2 پرومتی134
4-8-3 نتایج اولویت‌بندی141
4-9 جمع بندی145
فصل 5 جمع بندی و پیشنهاد تحقیقات آتی147
5-1 نتایج بدست آمده148
5-2 زمینه‌های تحقیقاتی151
منابع152
پیوست الف: نتایج پرسش‌نامه157
پیوست ب: شمایی از محیط نرم‌افزار پرومتی181
فهرست جداول
عنوان صفحه

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول ‏21: تقسیم بندی روش‌های ارزیابی عملکرد از سه دیدگاه30
جدول ‏22: فرآیندهای سطح 2 مدل SCOR34
جدول ‏23: فرآیند 9 مرحله‌ای CPFR38
جدول ‏24: اطلاعات کمی موردنیاز از پایگاه‌های داده در متد Quick Scan51
جدول ‏25: فصل ها و موضوعات ارائه شده در هر فصل مربوط به مدل MMOG/LE59
جدول ‏26: نمونه‌ای از بندهای استاندارد حداقل نیازمندی‌های CSCMP69
جدول ‏27: مقایسه‌ی بین روش‌های عارضه‌یابی زنجیره تامین مطرح70
جدول ‏31: مدت زمان اجرای مصاحبه نوع اول برای شناسایی بخش‌های مختلف شرکت76
جدول ‏32: ریزفرآیندهای مربوط به زنجیره تامین در شرکت ایران داروک88
جدول ‏41: تعدا نیازمندی‌ها استخراج شده برای هر کدام از گروه‌های مورد مطالعه95
جدول ‏42: دسته بندی نیازمندی‌ها بر اساس شدت بحرانی بودن99
جدول ‏43: رمان اجرای مصاحبه برای هر کدام از گروه‌های مورد مطالعه101
جدول ‏44: عارضه‌های استخراج شده103
جدول ‏45: تعداد فراوانی انواع عارضه های شناسایی شده در شرکت117
جدول ‏46: رتبه بحرانی بودن گروه‌های مورد مطالعه118
جدول ‏47: دو نمونه متن کاوی مبتنی بر مفهوم برای عارضه های استخراج شده122
جدول ‏48: پروژه های بهبود معرفی شده جهت حذف عارضه ها124
جدول ‏49: ورن نرمال شده معیارها جهت اولویت بندی142
جدول ‏410: رتبه بندی 31 طرح پیشنهادی که بیش از یک عارضه را برطرف می کنند142
فهرست شکل‌ها
عنوان صفحه
شکل ‏11: ساختار کلی پایان‌نامه7
شکل ‏21: فرآیندهای سطح یک مدل SCOR33
شکل ‏22: مدل GSCF37
شکل ‏23 : چارچوب BSC41
شکل ‏24: چارچوب طبقه بندی فرآیندی در مدل APQC43
شکل ‏25: فازهای اصلی اجرای متدولوژی Quick Scan49
شکل ‏26: سلسله مراتب ارزش54
شکل ‏27: نمونه‌ای از بندهای چک لیست Lambert65
شکل ‏31: چارت سازمانی شرکت داروسازی ایران داروک75
شکل ‏32: فرآیندهای عملیاتی (سطح صفر) مدل APQC87
شکل ‏33: جریان مواد و اطلاعات بین واحدهای مختلف ایران داروک89
شکل ‏41: نمونه پرسش نامه طراحی شده100
شکل ‏42: درصد فراوانی نیازمندی‌های استخراج شده بر حسب عارضه بودن یا نبودن116
شکل ‏43: درصد فراوانی انواع عارضه های شناسایی شده در شرکت117
شکل ‏44: درصد عارضه بودن گروه‌های مورد مطالعه118
شکل ‏45: درصد فراوانی انواع عارضه های استخراج شده در سه واحد بحرانی شرکت119
شکل ‏46: نمودار پارتو مربوط به تعداد کل عارضه های شناسایی شده برای گروه های مورد مطالعه120
شکل ‏47: نمودار پارتو مربوط به 20 کلمه کلیدی پرکاریرد در عارضه های شناسایی شده123
شکل ‏48: معیارهای تعمیم یافته (تابع ترجیح)138
شکل ‏49: جریان‌های رتبه بندی تشکیل شده در روش پرومتی. الف) جریان رتبه بندی منفی. ب) جریان رتبه بندی مثبت140
شکل ‏410: تحلیل حساسیت اولویت بندی طرح های بهبود پیشنهادی145
کلیات پژوهش‌
مقدمه
با توجه به سازماندهی مجدد و وسیع فرآیندها و ساختارهای کسب وکار و همچنین دنیای در حال تغییر صنعت، مفهوم زنجیره تامین و مدیریت آن از اهمیت خاصی برخوردار شده است. در این رویکرد سازمان‌ها به جای اینکه مجبور باشند در تمامی زمینه‌ها بهترین عملکرد را داشته باشند، می‌توانند از توانمندی‌های محوری سایر سازمان‌ها به منظور بهینه‌سازی قابلیت‌ها و افزایش اثربخشی خود بهره گرفته و سطح رضایتمندی مشتریان را ارتقاء دهند. این مشارکت نیازمند یک نظارت دقیق و نظام‌مند می‌باشد که در صورت بی‌توجهی به آن سازمان رو به زوال گردیده و در نتیجه سهم رقابتی خود را به رقبا می‌دهد. بنابراین حصول عملکرد بهینه زنجیره تامین به منظور داشتن سود رقابتی، امروزه به صورت یک سلاح استراتژیک برای موفقیت در تمامی جنبه‌های صنایع درآمده است.
مفهوم زنجیره تامین در اواخر دهه 1980 پدید آمد و در دهه 1990 به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گرفت. قبل از آن عبارت‌هایی نظیر لجستیک و مدیریت عملکرد به جای مدیریت زنجیره تامین استفاده می‌شد.
تاکنون تعاریف و نگارش‌های متفاوتی درباره زنجیره تامین ارائه شده است. بر پایه‌ی یکی از این تعاریف، زنجیره تامین کلیه مراحل مستقیم و غیر مستقیم که در تکمیل درخواست سفارش مشتری درگیر هستند را شامل می‌شود. زنجیره تامین تنها مرتبط با سازنده و تامین کننده نیست، بلکه حمل و نقل، انبارها، خرده فروشی‌ها و حتی خود مشتریان را نیز در بر می‌گیرد. به طور کلی زنجیره تامین زنجیره‌ای است که همه فعالیت‌های مرتبط با جریان کالا و تبدیل مواد از مرحله ماده اولیه تا مرحله تحویل کالای نهایی به مصرف کننده را شامل می‌شود. درباره جریان کالا دو جریان دیگر که یکی جریان اطلاعات و دیگری جریان منابع مالی و اعتبارات است نیز حضور دارند.
بر این اساس مدیریت زنجیره تامین وظیفه یکپارچه سازی واحدهای سازمانی در طول زنجیره تامین و هماهنگ سازی جریان مواد و اطلاعات را به منظور برآوردن تقاضای مشتری و با هدف بهبود رقابت‌پذیری یک زنجیره تامین کامل بر عهده دارد. به بیان دیگر می‌توان گفت، مدیریت زنجیره تامین عبارت است از مجموعه رویکردهایی که به طور موثر در یکپارچه سازی تامین کنندگان، تولیدکنندگان، انبارداران و توزیع کنندگان به منظور تولید و توزیع کالا به مقدار مورد نیاز و در محل صحیح و زمان مناسب به کار می‌رود تا هزینه‌های سیستم را در راستای تامین سطح خدمات مورد نیاز مینیمم نماید. سیر تحولات و تغییرات پرشتاب، سازمان‌ها را برآن داشته تا برای غلبه بر محیط نامطمئن خود به تحقیق در زمینه لجستیک و زنجیره تامین بپردازند. در این رویکرد تمامی مشکلات مهم هستند و برای حل آن‌ها باید اقدام موثری به عمل آید.
بر این اساس یکی از چالش‌هایی که مسئولین مرتبط با امور لجستیک و زنجیره تامین در شرکت‌ها با آن روبرو هستند، نحوه شناسایی مشکلات موجود در حوزه لجستیک و زنجیره تامین است. تنوع و تعداد بالای مباحث مطرح شده در فلسفه مدیریت زنجیره تامین، کار را برای انتخاب بهترین اقدامات اصلاحی جهت ارتقاء عملکرد زنجیره تامین پیچیده می‌کند. بنابراین با توجه به اینکه اولین گام در بازنگری و بهبود زنجیره تامین، عارضه‌یابی است، لذا شناسایی روش‌های عارضه‌یابی و تحلیل وضعیت زنجیره تامین از جمله موارد مهمی است که افراد فعال در این زمینه باید با آن‌ها آشنا باشند.
این پایان‌نامه قصد دارد به شکل کاربردی به ارائه‌ی روشی مناسب جهت عارضه‌یابی شرکت داروسازی ایران داروک بپردازد. در نتیجه ضمن ارائه‌ی یک دید کلی از وضعیت زنجیره تامین ایران داروک، مشکلات و عارضه‌های گوناگون موجود را شناسایی، الویت دهی و تحلیل نماید.
اهمیت موضوع پژوهش
در دنیای امروز، مدیریت زنجیره تامین یک عامل کلیدی و استراتژیک در افزایش اثربخشی و تحقق اهداف سازمان به شمار می‌آید. بر این اساس مدیریت زنجیره تامین را باید یکی از حوزه‌های حیاتی مدیریت سازمان دانست. این حوزه از مدیریت مانند سایر حوزه‌ها نیازمند پایش، نظارت، عارضه‌یابی، بهبود و نهایتا سوق دادن به سمت سرآمدی برای کسب و تقویت مزیت‌های رقابتی، سنجش عملکردی، بهبود مستمر و مدیریت کارا و اثر بخش می‌باشد.
طبق بررسی‌های صورت گرفته در شرکت ایران داروک، طی سالیان گذشته، تلاشی نظام مند و سازمان یافته در جهت مطالعه، اندازه‌گیری و یا عارضه‌یابی زنجیره تامین شرکت صورت نپذیرفته است. البته به شکل جزیره‌ای و واحدی پروژه‌های عارضه‌یابی و بهبود گوناگونی تعریف و اجرا شده است ولی متاسفانه واحدهای گوناگون از وضعیت یکدیگر باخبر نیستند و این پروژه‌ها در سطح سازمان با نگاه کلی به زنجیره تامین سازمان صورت نپذیرفته است. این در حالیست که با توجه به نیاز برای برطرف کردن مشکلات زنجیره تامین و ایجاد مزیت رقابتی در این حوزه، ضروری است تا هر چه سریع تر پروژه‌ای اصولی به منظور اجرای عارضه‌یابی و اندازه‌گیری عملکرد زنجیره تامین ایران داروک در سطح سازمان تعریف شود. با توجه به ضروریات مذکور، پایان‌نامه‌ی پیش رو به دنبال اجرای روشی به جهت شناسایی و استخراج عارضه‌های زنجیره تامین شرکت می‌باشد.
مفروضات و اهداف پژوهش
پروژه‌های عارضه‌یابی زنجیره تامین از جمله پروژه‌های سنگین و پیچیده در حوزه‌ی مدیریت زنجیره تامین به حساب می‌آیند که اجرای دقیق آن‌ها از سوی سازمان علاوه بر اینکه بایستی در قالب تیم‌های چندنفره انجام گیرد، نیازمند صرف هزینه‌های قابل توجه می‌باشد. در نتیجه، این پژوهش با فرضیاتی به جهت کوچکتر کردن مقیاس تحلیل به عنوان پروژه‌ی دانشجویی، همراه است. مهمترین مفروض در اجرای این پژوهش عدم درنظر گیری تمامی جنبه‌های زنجیره تامین شرکت است. این تحقیق سعی کرده است تا بر محدوده‌ی زنجیره تامین رو به درون1 تمرکز داشته باشد. به بیان دیگر محدوده‌ی برنامه‌ریزی برای تامین و تولید محصولات، درخواست و سفارش‌دهی مواد اولیه و دریافت مواد و در نهایت قراردادن مواد اولیه‌ی موردنیاز در پای خط تولید، حوزه‌ی موردمطالعه در این تحقیق می‌باشد. همچنین در زمینه‌ی تامین عموما ارتباط سازمان با تامین کنندگان سطح یک مورد تحلیل قرار گرفته است در حالی که در صورت نیاز به اجرای صنعتی پروژه‌ی مذکور، لازم است تا تامین کنندگان سطوح پایین‌تر نیز به شکل مقتضی در تحلیل دیده شوند.
از جمله اساسی‌ترین اهداف و خروجی‌های این پایان‌نامه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
انتخاب روشی مناسب جهت اجرای عارضه‌یابی زنجیره تامین با در نظرگرفتن شرایط محیط کسب و کار و سازمان
بررسی ادبیات و معرفی مقالات برتر و شاخص در زمینه‌ی اندازه‌گیری عملکرد و عارضه‌یابی زنجیره تامین
اجرای متد پیشنهادی به شکل واقعی به عنوان یک موردکاوی و استخراج عارضه‌های زنجیره تامین سازمان
تحلیل عارضه‌های استخراجی (تحلیل متن کاوی)
ارائه‌ی راهکارها و پروژه‌های بهبود در جهت ارتقای وضعیت زنجیره تامین سازمان و اولویت‌بندی آنها
مراحل انجام پژوهش
این پژوهش در دسته‌ی تحقیقات کیفی طبقه بندی می‌شود و مراحل انجام پژوهش را می‌توان در 13 قدم زیر خلاصه نمود:
بررسی وضعیت سازمان؛
مطالعه ادبیات و انتخاب روش عارضه‌یابی مناسب؛
استخراج نیازمندی‌های استاندارد مرتبط با محدوده‌ی پروژه و گروه بندی آن‌ها؛
طراحی فرم‌های مصاحبه؛
انتخاب مصاحبه شونده‌ها؛
زمان بندی مصاحبه‌ها؛
اجرای مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته؛
ثبت نتایج مصاحبه‌ها در فایل اکسل؛
امتیازدهی به نیازمندی‌ها و استخراج عارضه‌ها؛
تحلیل و بررسی وضعیت بحرانی هر واحد متناسب با امتیاز کسب شده؛
تحلیل علل ریشه‌ای عارضه‌ها با رویکرد متن کاوی؛
تعریف پروژه‌های بهبود پیشنهادی برای رفع عارضه‌ها؛
اولویت‌بندی پروژه‌ها جهت اجرا.
این 13 قدم را می‌توان از جمله مهمترین مراحل طی شده در عارضه‌یابی زنجیره تامین ایران داروک برشمرد.
ساختار پایان‌نامه
همان‌طور که در شکل ‏11 نشان داده شده، این پایان‌نامه از پنج فصل تشکیل شده است. در فصل اول، به بیان کلیات تحقیق پرداخته شده که در آن مقدمه، مراحل و ضرورت انجام تحقیق، اهداف و روش تحقیق شرح داده شد.
فصل دوم بررسی ادبیات موضوع می‌باشد که در آن به تعریف زنجیره تامین و اندازه‌گیری و ارزیابی آن، مدل‌های مدیریت و ارزیابی عملکرد زنجیره تامین و دسته بندی مدل‌ها و در نهایت به بررسی روش‌های عارضه‌یابی زنجیره تامین می‌پردازیم. همچنین با بیان این مطالب، سیر تغییر و تحول ادبیات موضوع را با بررسی مقالات ژورنال‌های معتبر بیان خواهیم نمود.
در فصل سوم توضیحاتی در خصوص موردکاوی پژوهش، شرکت داروسازی ایران داروک، بیان خواهیم کرد و سیستم زنجیره تامین آن را به صورت کامل بررسی خواهیم نمود.
در فصل چهارم در مورد روش تحقیق و متد پیشنهادی، منابع جمع‌آوری اطلاعات و چگونگی و نحوه گردآوری اطلاعات صحبت خواهیم نمود. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در این تحقیق پرسشنامه می‌باشد که در پایان به چگونگی طراحی آن پرداخته خواهد شد. سپس فرآیند تحقیق را مورد بررسی و موشکافی قرار داده و پس از آن به تجزیه و تحلیل داده‌ها و نتایج می‌پردازیم.
در نهایت فصل پنجم به جمع بندی، نتایج، یافته‌ها، برداشت‌های حاصل از تحلیل‌ها، دستاوردها و پیشنهادات تحقیقات آتی اختصاص یافته است.
شکل ‏11: ساختار کلی پایان‌نامه
مروری بر ادبیات پژوهش
مقدمه
در فضای رقابتی تجارت امروز دنیا، شرکت‌ها و سازمان‌ها با بهره‌گیری از انواع فناوری و علوم مدیریت اقدام به ایجاد مزایای رقابتی از طریق ابزارهای مدیریت داده و مدیریت دانش و بهینه‌سازی روندهای سازمانی مانند تولید و یا ارتباطات سازمان می‌کنند (الوانی، 1391؛ امام سید، 1381).
یکی از مهم‌ترین علوم مدیریتی که در این زمینه مباحث بسیار سودمندی را مطرح کرده است، مدیریت زنجیره تامین می‌باشد. با بهره‌گیری از این ابزار، سازمان قادر خواهد بود روابط تجاری خود را با بهینه‌سازی تبادل اطلاعات با همکاران تجاری نظیر تامین‌کنندگان مواد اولیه، توزیع‌کنندگان محصولات و پیمانکاران حمل و نقل کالا توسعه دهد (امام سید، 1381). بدین ترتیب بنگاه اقتصادی شرکت موفق خواهد شد تا در زمان بسیار کمتری محصول خود را به بازار عرضه کرده و زمان تولید و هزینه‌های اتلافی را پایین آورد.
زنجیره تامین
زنجیـره تـامین، یک سیستم یکپارچه از فـرآیندهای به هم مرتبط است که این فرآیندها به منظور: 1) دستیابی به مواد و قطعات مورد نیاز؛ 2) تبدیل مواد اولیه به محصول؛ 3) ارزش‌گذاری محصولات؛ 4) توزیع محصولات به مشتریان و 5) تسهیل انتقال اطلاعات بین اجزاء زنجیره تامین، اعم از تامین کنندگان، تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان، واسطه‌ها، خرده‌فروشان و مشتریان، ایجاد شده‌اند. هدف اصلی این زنجیره، کاهش هزینه، افزایش اثربخشی و کارایی و به طور کلی افزایش سود برای تمام ذینفعان خود است. این زنجیره شامل دو جریان مخالف است: حرکت مستقیم (رفت) محصولات از تامین‌کننده مواد اولیه تا مشتری و حرکت برگشت (عکس) اطلاعات و مواد از مشتری تا تامین‌کنندگان.
تعریف مختصر و جامعی که می‌توان از زنجیره تامین ارایه داد عبارت است از: زنجیره تامین بر تمام فعالیت‌های مرتبط با جریان و تبدیل کالاها از مرحله ماده خام (استخراج) تا تحویل به مصرف‌کننده نهایی و نیز جریان‌های اطلاعاتی مرتبط با آن‌ها مشتمل می‌شود. به طور کلی زنجیره تامین زنجیره‌ای است که همه فعالیت‌های مرتبط با جریان کالا و تبدیل مواد، از مرحله تهیه ماده اولیه تا مرحله تحویل کالای نهایی به مصرف‌کننده را شامل می‌شود.
مدیریت زنجیره تامین
مدیریت زنجیره تامین بر یکپارچه‌سازی فعالیت‌های زنجیره تامین و نیز جریان‌های اطلاعاتی مرتبط با آن‌ها از طریق بهبود در روابط زنجیره برای دست‌یابی به مزیت رقابتی قابل اتکا و مستدام مشتمل می‌شود. بنابراین مدیریت زنجیره تامین عبارت است از فرآیند یکپارچه‌سازی فعالیت‌های زنجیره تامین و نیز جریان‌های اطلاعاتی مرتبط با آن، از طریق بهبود و هماهنگ‌سازی فعالیت‌ها در زنجیره تامین تولید و عرضه محصول.
برای مدیریت موثر زنجیره تامین ضروری است که تامین‌کنندگان و مشتریان با یکدیگر و در یک روش هماهنگ و با شراکت و ارتباطات اطلاعاتی و گفت‌و‌گو با یکدیگر کار کنند. این امر یعنی جریان سریع اطلاعات در میان مشتریان و عرضه‌کنندگان، مراکز توزیع و سیستم‌های حمل و نقل که بعضی از شرکت‌ها را قادر می‌سازد تا زنجیره‌های عرضه بسیار کارایی را ایجاد کنند. عرضه‌کنندگان و مشتریان باید اهداف یکسان و اعتماد متقابل داشته باشند. مشتریان در زمینه کیفیت محصولات و خدمات به تامین‌کنندگان خود اعتماد می‌کنند. علاوه بر آن عرضه‌کنندگان و مشتریان باید در طراحی زنجیره تامین برای دست‌یابی به اهداف مشترک و تسهیل ارتباطات و جریان اطلاعات با یکدیگر شریک شوند. بعضی شرکت‌ها می‌کوشند تا کنترل زنجیره تامین خود را با کنترل عمومی با استفاده از مالکیت و یکپارچگی تمام اجزای مختلف در امتداد زنجیره تامین از تهیه مواد و خدمات تا تحویل محصول نهایی و خدمت به مشتری به دست آورند. اما حتی با این نوع ساختار سازمانی، فعالیت‌های مختلف و واحدهای عملیاتی ممکن است ناهماهنگ باشد. ساختار سازمانی شرکت باید بر هماهنگی فعالیت‌های مختلف برای دست یابی به اهداف کلی شرکت تمرکز کند.
مولفه‌های اصلی مدیریت زنجیره تامین
مدیریت زنجیره تامین دارای 3 فرآیند عمده است که عبارتند از:
مدیریت اطلاعات؛
مدیریت لجستیک؛
مدیریت روابط.
مدیریت اطلاعات: امروزه نقش، اهمیت و جایگاه اطلاعات برای همگان بدیهی است. گردش مناسب و انتقال صحیح اطلاعات باعث می‌شود تا فرآیندها موثرتر و کاراتر گشته و مدیریت آن‌ها آسان‌تر شود. مدیریت اطلاعات هماهنگ و مناسب میان شرکا باعث خواهد شد تا تاثیرات فزاینده‌ای در سرعت، دقت، کیفیت و جنبه‌های دیگر وجود داشته باشد.
مدیریت لجستیک: در تحلیل سیستم‌های تولیدی، موضوع لجستیک بخش فیزیکی زنجیره تامین را در بر می‌گیرد. این بخش که کلیه فعالیت‌های فیزیکی از مرحله تهیه ماده خام تا محصول نهایی شامل فعالیت‌های حمل و نقل، انبارداری، زمان‌بندی تولید و … را شامل می‌شود و بخش نسبتاً بزرگی از فعالیت‌های زنجیره تامین را به خود اختصاص می‌دهد. در واقع محدوده لجستیک تنها جریان مواد و کالا نبوده بلکه محور فعالیت‌های زنجیره تامین است که روابط و اطلاعات، ابزارهای پشتیبان آن برای بهبود در فعالیت‌ها هستند.
مدیریت روابط: فاکتوری که ما را به سمت فرجام بحث راهنمایی می‌کند و شاید مهم‌ترین بخش مدیریت زنجیره تامین به خاطر ساخت و فرم آن باشد، مدیریت روابط در زنجیره تامین است. مدیریت روابط تاثیر شگرفی بر همه زمینه‌های زنجیره تامین و همچنین سطح عملکرد آن دارد. در بسیاری از موارد، سیستم‌های اطلاعاتی و تکنولوژی مورد نیاز برای فعالیت‌های مدیریت زنجیره تامین به سهولت در دسترس بوده و می‌توانند در یک دوره زمانی نسبتاً کوتاه تکمیل و به کار گرفته شوند. اما بسیاری از شکست‌های آغازین در زنجیره تامین معلول انتقال ضعیف انتظارات و توقعات و نتیجه رفتارهایی است که بین طرفین درگیر در زنجیره به وقوع می‌پیوندد. علاوه بر این مهم‌ترین فاکتور برای مدیریت موفق زنجیره تامین ارتباط مطمئن میان شرکا در زنجیره است. به گونه‌ای که شرکا اعتماد متقابل به قابلیت‌ها و عملیات یکدیگر داشته باشند (براون و همکاران، 1381).
اندازه‌گیری و ارزیابی زنجیره تامین
در بازارهای امروزی، رقابت بین شرکت‌ها و استفاده از تکنیک‌های متفاوت، به شدت در حال افزایش و تغییر است. برای عقب نماندن از این صحنه، تغییرات اساسی در سازمان ضرورت می‌یابد. تداوم حیات یک شرکت به چگونگی توانایی پاسخ آن به نیازهای مشتری وابسته است. برطرف کردن تمامی نیازمندی‌ها توسط شرکت کار بسیار دشواری است؛ در نتیجه استراتژی برون سپاری یکی از اصلی‌ترین استراتژی‌های برای کاهش این سختی می‌باشد (سیمچی لوی2 و همکاران؛ 2003).
امروزه مدیران کشور با مشکل جدی سنجش عملکرد سازمان خود مواجه هستند. استفاده از ابزار مناسب و داشتن شاخص‌های عملکرد در صنایع مختلف این امکان را برای آن‌ها فراهم می‌کند که موقعیت عملکرد خود را در مقایسه با دامنه عملکرد دیگر رقبا در داخل و یا خارج کشور بدانند.
عملکرد مناسب زنجیره تامین نقش کلیدی در موفقیت یک سازمان و دست‌یابی پایدار به اهداف آن بویژه سودآوری دارد. در این راستا استقرار یک سیستم سنجش عملکرد زنجیره تامین برای بهبود مستمر عملکرد آن توصیه می‌گردد. زنجیره تامین مناسب به معنای تولید به موقع، تحویل به موقع و هزینه‌های تحت کنترل از تامین کننده تا مشتری است. لذا ایجاد یک سیستم اندازه‌گیری عملکرد در زنجیره تامین می‌تواند کمک موثری در مسیر تولید و تحویل به موقع و ارزان یک سازمان باشد (باقرزاده، 1387). از این رو اندازه‌گیری عملکرد در زنجیره تامین فرآیندی به منظور تحلیل مدیریت عملکرد، کاهش هزینه‌ها، کاهش ریسک و ایجاد امکان بهبود مستمر در ارزش آفرینی و عملیات می‌باشد.
به صورت کلی می‌توان گفت اگر چیزی را نتوان اندازه‌گیری کرد، نمی‌توان آن را مدیریت نمود. در واقع قوانین اصلی سیستم‌های اندازه‌گیری عملکرد، شامل نگاه عمیق به طبیعت فرآیندهای ارزش افزوده، هدایت پیشرفت‌های سازمانی در رسیدن به اهداف و تهیه بازخوردهای مهم و کلیدی مرتبط با موفقیت‌های استراتژی سازمانی می‌باشد. از آن مهم‌تر چارچوب اندازه‌گیری عملکرد نه تنها در رفتار مدیران که دارای مسئولیت توسعه در وضعیت رقابتی هستند، متبلور می‌شود بلکه شامل کلیه پرسنل اجرایی نیز می‌گردد. با این اوصاف مفهوم اندازه‌گیری عملکرد تقریباً همیشه مقدم بر رسیدن به اهداف استراتژیک است.
تشخیص نحوه عملکرد و در نتیجه اندازه‌گیری عملکرد سازمان سبب می‌گردد تا مراحل توسعه و بهبود آن مشخص گردد. سیستم اندازه‌گیری عملکرد در زنجیره تامین سازمان را قادر می‌سازد تا:
بازبینی، ارزیابی و کنترل عملکرد در اختیار سازمان باشد.
بتوان از متدولوژی و معیارهای یکسان در ارزیابی سطوح سازمان سود برد.
بتوان در چارچوبی سیستماتیک تصمیم‌گیری نمود. به عبارت بهتر می‌توان در زنجیره تصمیماتی اتخاذ نمود که به سوی اهداف تولید ناب پیش رفت (معنوی زاده و همکاران، 1385).
ضرورت اندازه‌گیری عملکرد در یک زنجیره تامین
توسعه علمی یک زنجیره تامین منظم و منسجم، نیاز به توسعه ابزارهای ارزیابی دارد ]7[. دلایل نیاز به مطالعه معیارها و شاخص‌های اندازه‌گیری عملکرد زنجیره تامین عبارتند از (ماسکل3، 1991؛ کاپلان4، 1999):
عدم وجود یک روش متعادل
اکثر شرکت‌ها به اهمیت معیارهای عملکرد مالی و غیر مالی پی برده‌اند؛ ولی در شناخت این معیارها در یک چارچوب متعادل ناموفق بوده‌اند. در حالی که برخی از مدیران و محققان روی شاخص‌های عملکرد مالی تمرکز کرده و بقیه تمرکز خود را روی شاخص‌های عملیاتی قرار داده‌اند. این اختلاف به ایجاد معیارهایی که باعث تصویر واضحی از عملکرد سازمانی باشند، نمی‌شوند. برای داشتن روشی متعادل باید هم شاخص‌های مالی عملکرد که در تصمیمات استراتژیک و گزارشات خارجی مهم هستند و هم شاخص‌های غیر مالی عملکرد که کنترل عملیات تولید و توزیع روزانه را بهتر مدیریت می‌کنند، مورد توجه قرار گیرد (چریستوفر5، 1992).
فضای دیگری که باعث عدم تعادل می‌شود، تصمیم‌گیری درباره تعداد معیارهای مورد استفاده می‌باشد. به طور کلی معمولاً شرکت‌ها تعداد زیادی شاخص عملکرد دارند که بر اساس پیشنهاد کارمندان و مشاوران خود باز هم به اضافه کردن آن‌ها می‌پردازند، در حالی که ارزیابی عملکرد می‌تواند با استفاده از تعداد اندکی معیار که نقش بحرانی در موفقیت دارند، بهتر انجام شود.
عدم تمایز مشخص بین معیارها در سطوح استراتژیکی، تاکتیکی و عملیاتی
معیارهای مورد استفاده در اندازه‌گیری عملکرد، تصمیمات گرفته شده در سطوح استراتژیکی، تاکتیکی و عملیاتی را تحت تاثیر قرار می‌دهد که گاهی تمایز بین این سطوح به سختی میسر می‌شود. با استفاده از این طبقه‌بندی هر معیار می‌تواند به سطحی که بیشترین تناسب را دارد تخصیص یابد. واضح است که برای مدیریت موثر در یک زنجیره تامین مدیریت باید تمامی اهداف زنجیره تامین و معیارهای مورد استفاده در آن را در نظر بگیرد.
معیارهایی که برای اندازه‌گیری عملکرد و بهبود آن استفاده می‌شوند، باید به درستی ماهیت عملکرد سازمان را در بر گیرند. برای اندازه‌گیری عملکرد موثر و بهبود آن، اهداف اندازه‌گیری باید اهداف سازمان را بیان کنند و معیارهای انتخابی باید یک تعادل بین معیارهای مالی و غیر مالی که می‌توانند مربوط به سطوح استراتژیک، تاکتیکی و عملیاتی تصمیم‌گیری و کنترل باشند برقرار سازند.
در واقع یک سیستم مدیریت عملکرد جامع شامل تعداد زیادی از فرآیندهای مدیریتی شامل شناسایی شاخص‌ها، هدف‌گذاری، برنامه‌ریزی، ایجاد ارتباط و اندازه‌گیری شاخص‌ها، پایش، گزارش‌دهی و دریافت بازخورد از وضعیت موجود می‌باشد که در نهایت به شناسایی عارضه‌های اصلی سازمان و بهبود آن‌ها کمک می‌کند. در همین راستا مطالعات مرتبط با سیستم‌های ارزیابی عملکرد، یا به ایجاد مدل‌های مفهومی، مستندات و گزارشات عارضه‌یابی خواهند انجامید و یا منجر به پیاده سازی سیستم‌های عملیاتی – اطلاعاتی می‌شوند. در این سیستم‌ها تمامی فرآیندهای اصلی یک سیستم مدیریت عملکرد جامع را می‌توان به صورت یکپارچه یافت. این سیستم‌های اطلاعاتی به اندازه‌گیری و پایش مشخصه‌های کلیدی عملکرد6 (KPIs) می‌پردازند که صدالبته برای بهینه‌سازی عملکرد زنجیره تامین حیاتی می‌باشند.
عارضه‌یابی زنجیره تامین
سازمان‌ها در هر زنجیره‌ای به دنبال ایجاد بهبود در ساختارهای عملیاتی هستند. در این مسیر دو سوال مهم مطرح می‌شود، اول اینکه «چه فرصت‌هایی برای بهبود وجود دارد؟» و دوم اینکه «کدام فرصت با توجه به محدودیت‌های موجود ارزش بیشتری برای سازمان ایجاد خواهد کرد؟». در این راستا عارضه‌یابی با پاسخ به این سوالات، سازمان را در کسب ارزش و ایجاد بهبود یاری می‌دهد. عارضه‌یابی یک سازمان مانند عارضه‌یابی بیمار توسط یک پزشک است. افراد به سه دلیل به پزشک مراجعه می‌کنند: 1- برای معاینه معمولی، 2- هنگامی که علائم بیماری را در خود مشاهده می‌کنند و یا 3- هنگامی که یک مشکل جدی و حالت اضطراری برایشان پیش می‌آید. در این شرایط پزشک سعی می‌کند تا بیماری مریض را تشخیص دهد و برای دردهای مختلف او درمان مناسب را تجویز کند. سازمان‌ها نیز می‌توانند روش مشابهی را برای عارضه‌یابی سازمان خود به کار گیرند (گوور7، 2003). از طرف دیگر یکی از مهمترین فرآیندهای موجود در عموم سازمان‌ها را می‌توان فرآیندهای مرتبط با مدیریت زنجیره تامین دانست. لذا عارضه‌یابی زنجیره تامین به سازمان‌ها کمک می‌کند تا به طور کارآمد زنجیره تامین را مورد ارزیابی و بررسی قرار دهند و در نهایت آن را بهبود دهند.
به طور ساده بررسی یک زنجیره تامین شامل یک سری ارزیابی‌های منضبط و ساختاریافته از زنجیره تامین می‌باشد. عارضه‌یابی به منظور شناسایی فرصت‌های بهبود قابل اجرا انجام می‌گیرد و با ارائه راهکارهایی عملکرد سازمان را بهبود می‌بخشد. در واقع عارضه‌یابی به سازمان کمک می‌کند تا به طور کارآمد زنجیره تامین را مورد ارزیابی و بررسی قرار داده و در نهایت آن را بهبود دهد (هونگ مین8 و همکاران، 2001).
به عبارت دیگر عارضه‌یابی زنجیره تامین برای شناسایی فرصت‌های بهبودی که قابل اجرا هستند، انجام می‌گیرد تا با ارائه راه‌کارهایی عملکرد سازمان را بهبود بخشند که این فرآیند می‌تواند در چهار مرحله زیر انجام پذیرد:
تعریف و برنامه؛
سنجش و ارزیابی کارایی زنجیره فعلی؛
شناسایی موقعیت‌های بهبود و ارزش آن‌ها؛
نهایی کردن حالت کسب و کار.
البته بین دو مفهوم عارضه‌یابی و ارزیابی عملکرد، شباهت‌های زیادی وجود دارد و برخی منابع دو اصطلاح Diagnosis و Assessment را یکسان و معادل فرض کرده‌اند. این در حالیست که در پروژه‌ی پیش رو سعی شده است تا بین این دو اصطلاح تفاوت قائل شود. بدین معنا که عارضه‌یابی را می‌توان یک فرآیند عمیق به منظور شناسایی فرصت‌های بهبود سیستم دانست که پس از اندازه‌گیری و ارزیابی عملکرد سیستم میسر می‌شود.
تاریخچه عارضه‌یابی زنجیره تامین
در ادبیات لجستیک و زنجیره تامین، ابزارهای عارضه‌یابی نسبتاً کم هستند. بیشتر روش‌های عارضه‌یابی لجستیک بر معیارهای اندازه‌گیری عملکرد تکیه دارند و در بیشتر موارد ابزارهای کمی هستند. در بعضی مواقع نیز از تکنیک‌های الگوبرداری استفاده می‌شود، اما مشکلات و موانعی بر سر راه به کارگیری این تکنیک‌ها وجود دارد. اولین مسئله زمان بر بودن این تکنیک‌هاست. معمولاً برای تکمیل شدن فرآیند عارضه‌یابی با استفاده از این متدها زمان زیادی مورد نیاز است. از طرف دیگر برای استفاده از این تکنیک‌ها نیاز به یک بانک اطلاعاتی از پیش تهیه شده از اطلاعات الگوبرداری شرکت‌ها و صنایع مشابه، با استراتژی‌های مشابه در زمینه لجستیک و زنجیره تامین می‌باشد (ماکویی و فضل‌الهی، 1386).
تاکنون چندین روش برای عارضه‌یابی لجستیک و زنجیره تامین ارائه شده است که در ادامه شرح داده می‌شود. مدل SCOR در سال 1990 میلادی توسط انجمن زنجیره تامین ارائه شد. SCOR مدل مرجع فرآیندی است و هدف آن فراهم آوردن زبانی مشترک برای ایجاد ارتباط بین اعضای زنجیره است. در سال 1996 انجمن زنجیره تامین مدل SCOR را به منظور عارضه‌یابی لجستیک توسعه دادند. این روش هرچند روش به ظاهر ساده‌ای است اما تنها برای سازمان‌هایی که از این مدل برای پیاده سازی زنجیره استفاده کرده‌اند قابل استفاده است. در سال 1999 روش ابزار الگوبرداری توسط گروه اندازه‌گیری عملکرد که زیر مجموعه انجمن مدیریت زنجیره تامین بود، ارائه شد. گروه اندازه‌گیری عملکرد، اطلاعات مربوط به عملکرد سازمان‌های مختلف تحت پوشش را گردآوری و با استفاده از این اطلاعات، خدماتی را به سازمان‌های تحت پوشش خود ارائه کرد که آن را خدمات الگوبرداری مدیریت زنجیره تامین نامید و سازمان‌ها از این خدمات به منظور عارضه‌یابی سیستم‌های خود بهره گرفتند. اما این روش تنها برای سازمان‌های عضو انجمن قابل استفاده بود (رودسیتی و ماکایاسوم9، 2005).
مدل ارزیابی ارزش زنجیره ابزار دیگری بود که برای عارضه‌یابی زنجیره تامین به کار گرفته شد. این مدل ابزار عارضه‌یابی زنجیره تامین بر پایه وب را توسعه داد که باز بر اساس مدل ‌SCOR بنا شده بود. این مدل ارزش‌های مهم زنجیره را شناسایی و اطلاعات مورد نیاز آن را از شرکت‌های موفق عضو انجمن لجستیک جمع‌آوری می‌کرد و این امکان را در اختیار شرکت‌های عضو قرار می‌داد تا با مقایسه سازمان خود با سازمان‌های موفق نقاط قوت و ضعف خود را شناسایی کنند. این روش نیز همانند روش الگوبرداری تنها برای شرکت‌های عضو انجمن قابل استفاده بود (سچوانینگر10، 2006).
جست و جوی سریع روش دیگری به منظور عارضه‌یابی سیستم‌های لجستیک است که از یک رویکرد سیستماتیک برای انتخاب، ترکیب و استنتاج داده‌های کیفی و کمی مربوط به زنجیره‌های تامین استفاده می‌کند. این روش اطلاعات کاملی از مشکلات موجود را فراهم نمی‌کند و بیشتر به منظور عارضه‌یابی سیستم‌های اطلاعاتی مورد استفاده قرار می‌گیرد (لانگلی‌جر11، 2004).
در فرآیند عارضه‌یابی، سازمان‌ها به دنبال دستیابی به اطلاعات جامعی هستند که نقاط قوت و ضعف سازمان همراه با مسیر روشنی از راه کارها را مشخص کند. یکی از مسائل مهمی که در عارضه‌یابی مطرح می‌شود، زمان است. عارضه‌یابی باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن صورت گیرد.
شاخص‌ها و معیارهای عملکرد در یک زنجیره تامین
طراحی شاخص‌های ارزیابی عملکرد از جمله مواردی است که هم در محافل آکادمیک و هم در مجامع کاربردی مورد توجه خاص می‌باشد. تناسب این شاخص‌ها با اهداف سازمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که در این خصوص فورتین و پارکر12 مطالعات بسیاری انجام داده‌اند (نویچ13، 1990).
هربرت14 در سال 2003 در مقاله‌ای ارزیابی ارزش زنجیره تامین را مستلزم مراحل زیر می‌داند:
مرحله اول: یک تیم متشکل از نمایندگانی از تمامی اعضای موجود در زنجیره تامین باید تشکیل شود. اساس عملیاتی این تیم یکپارچه سازی زنجیره تامین و فرآیندهای کسب و کار است. این تیم مسئول شناسایی وضعیت فعلی فرآیندهای کسب و کار می‌باشد.
مرحله دوم: در این مرحله تیم مذکور یافته‌های خود را تجزیه و تحلیل کرده و سپس شاخص‌های بحرانی عملکرد را استخراج می‌کند. لذا می‌توان گفت که وضعیت فعلی به شکل دقیق مورد بررسی قرار می‌گیرد و در قالب یک سری شاخص معرفی می‌گردد.
مرحله سوم: در این مرحله تیم ارزیابی کننده سعی می‌کند ضعف‌های شناسایی شده از مرحله قبل را پوشش دهد.
این شاخص‌ها به سازمان اجازه می‌دهد که نگاه نزدیکتری به وضعیت واقعی تجارت خود داشته باشد و از طریق تعریف معیارها، خط استانداردی برای عملکرد، مقیاس‌های عملکرد و تعاریف اهداف بازخوردی را برای آینده مشخص نمایند.
با تعریف مجموعه‌ای درست از معیارها، عملکرد فعالیت‌ها در یک زنجیره تامین اندازه‌گیری شده و تلاش برای بهبود و ساخت سریع‌تر امکانات عیب شناسی و تصمیم‌گیری صورت می‌پذیرد (لیتلی15 و همکاران، 1995).
بر اساس ملنیک16 و همکاران، شاخص‌های عملکردی دارای سه کارکرد می‌باشند:
1) کنترل؛ به معنای این است که به کمک شاخص‌های عملکردی، مدیران و کارکنان می‌توانند به کنترل و مدیریت عملکرد منابع بپردازند.
2) ارتباط؛ عملکرد سازمان برای سایر افراد از طریق شاخص‌های عملکردی معنا پیدا می‌کند و قابل بیان است.
3) بهبود؛ بهبود زمانی حاصل می‌شود که امکان شناسایی فاصله بین عملکرد سازمان و انتظارات از سازمان فراهم شود. در نتیجه به کمک شاخص‌های عملکردی می‌توان به بهبود سازمان پرداخت.
در یک سیستم اندازه گیری عملکرد17 (PMS) توجه به انتخاب شاخص‌های مناسب اهمیت بسیار زیادی دارد. در همین راستا مدل‌های زیادی به دسته بندی فرآیندها و شاخص‌های مرتبط با عملکرد زنجیره تامین پرداخته اند. مزیت استفاده از این مدل‌های ارزیابی را می‌توان از جهات زیر مورد توجه قرار داد:
این مدل‌ها عموما توسط تعداد زیادی از سازمان‌ها و شرکت‌های موفق مورد استفاده قرار گرفته اند و لذا امتحان خود را پس داده اند.
استفاده از این مدل‌ها از بروز اشتباهاتی نظیر نادیده گرفتن برخی فعالیت‌ها و یا سایر اشتباهات جلوگیری می‌کند و شرایط پیاده سازی مشخص و ساده‌تری به دنبال خواهند داشت.
برخی از این مدل‌ها به صورت تخصصی به ارزیابی و اندازه‌گیری فرآیندهای یک حوزه می‌پردازند. به عنوان مثال مدل SCOR را می‌توان به صورت تخصصی برای مدیریت فرآیندهای مرتبط با سازمان‌هایی که به شکل وسیع و گسترده با مقوله‌ی مدیریت زنجیره تامین در ارتباط هستند، به کار برد.
در نهایت با توجه به اجرا شدن این مدل‌های نام آشنا در سازمان‌های بزرگ و در زمینه‌های کسب و کاری گوناگون، امکان اجرای الگوبرداری و مقایسه‌ی سازمان با سازمان‌های برتر به شکل به نسبت ساده‌تری میسر خواهد شد.
مقالات اندازه‌گیری و ارزیابی عملکرد زنجیره تامین
در این قسمت به بررسی و مرور پژوهش‌ها و مقالات مهمی که طی سال‌های گذشته در ژورنال‌های معتبر به چاپ رسیده اند خواهیم پرداخت. نویسندگان این مقالات در خصوص سیستم‌های اندازه‌گیری عملکرد و ارزیابی و عارضه‌یابی زنجیره تامین و زنجیره تامین دارویی به ارائه‌ی مطالب پرداخته‌اند که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره شده است. لازم به ذکر است که میزان پرداختن به جزئیات مطالب هر یک از مقالات زیر با توجه به میزان اهمیت آن مقاله و دردسترس بودن متن کامل مقالات، متفاوت است.
بیمُن18 در سال 1999 در مقاله‌ی خود پس از بررسی ادبیات موضوع در خصوص مدیریت و اندازه‌گیری عملکرد زنجیره تامین، به بیان اشکالات موجود در سیستم‌های ارزیابی عملکرد مبتنی بر یک شاخص نظیر هزینه پرداخته است و در ادامه در اصلی‌ترین قسمت از مقاله‌ی خود به دسته بندی شاخص‌های عملکردی در سه دسته‌ی 1) منابع (ورودی‌ها)؛ 2) خروجی‌ها؛ 3) انعطاف پذیری؛ پرداخته است. سپس برای هر یک از سه دسته‌ی شاخص‌های عملکردی فوق به بیان مثال می‌پردازد که البته شاخص‌های مرتبط با بحث انعطاف پذیری به شکل مفصلی در این مقاله مورد بحث قرار گرفته است. در مجموع این مقاله را می‌توان یکی از اولین و جدی‌ترین پژوهش‌های مرتبط با طراحی سیستماتیک چارچوبی برای اندازه‌گیری زنجیره تامین به حساب آورد.
کلیجنن و اسمیت19 در سال 2003 پس از معرفی مدل کارت امتیازی متوازن20 (BSC) و بیان ارتباط آن با اندازه‌گیری عملکرد زنجیره تامین، در مورد اهمیت و نیاز پیش‌بینی عملکرد زنجیره تامین صحبت کرده‌اند. در این مقاله روش شبیه‌سازی به عنوان روشی موثر در تحلیل شاخص‌های عملکردی زنجیره تامین معرفی شده است و 4 روش موردنیاز برای شبیه‌سازی به صورت زیر معرفی شده است:
1) شبیه‌سازی صفحه گسترده: در این روش با تعریف ارتباط بین شاخص‌ها، می‌توان به سادگی سناریوهای گوناگون را مورد بررسی قرار داد. به عنوان مثال اگر شاخص میزان موجودی جدید را به صورت معادله‌ی (2-1) تعریف کنیم، آنگاه با تغییر دادن هر یک از سه شاخص فروش، موجودی قدیم و تولید می‌توان تغییرات میزان موجودی جدید را مورد تحلیل قرار داد.
(2-1)جدید موجودی=قدیم موجودی+تولید-فروش2) پویایی‌های سیستم21 (SD): به کمک این روش شبیه‌سازی می‌توان روابط پیچیده و زمان پیوسته بین متغیرهای گوناگون را مدل کرده که از جمله بهترین کاربردهای SD در زمینه‌ی تحلیل اثرات شلاق چرمی22 می‌باشد.
3) شبیه‌سازی گسسته پیشامد پویا: این روش شبیه‌سازی به تعریف موجودیت‌ها23 و تحلیل رفتار احتمالی آن‌ها در محیط‌های گوناگون می‌پردازد. روش شبیه‌سازی گسسته پیشامد به عنوان یک ابزار مهم در ماژول‌های MRP24 و ERP25 در جهت اندازه‌گیری هزینه‌ها و منافع حاصل از سیاست‌های گوناگون عملیاتی و استراتژیک مورد استفاده قرار می‌گیرد (ولمن26 و همکاران، 2005).
4) بازی‌های کسب و کاری: این مدل‌های شبیه‌سازی عموما با در نظر گرفتن رفتارهای پیچیده‌ی اجتماعی و انسانی به شبیه‌سازی یک دنیای واقعی شامل زنجیره‌های تامین و محیط در تعامل با آن می‌پردازد. این شبیه‌سازی‌های درگیرانه را می‌توان بازی‌های مدیریتی یا کسب و کاری نامید.
سپس مقاله به ارائه‌ی یک متدولوژی آماری مبتنی بر طراحی آزمایش‌ها می‌پردازد تا بتواند فاکتورهای مهم و اساسی اثرگذار بر شاخص‌های عملکردی زنجیره تامین را پیدا کند. همچنین این مقاله به بررسی پژوهش‌های صورت گرفته در زمینه‌ی بهینه‌سازی سیستم‌ها بر اساس روش شبیه‌سازی می‌پردازد و ویژگی‌های مهم جواب بهینه از جمله پایداری27 و منعطف بودن را مطرح می‌نماید. این پژوهش در واقع با بررسی مقالات گوناگون به ارائه‌ی یک پیشنهاد متفاوت در زمینه‌ی ایجاد PMS برای زنجیره تامین می‌پردازد. بر اساس پیشنهاد مطرح شده در این مقاله، امکان تحلیل شاخص‌های عملکرد زنجیره تامین به روش شبیه‌سازی وجود دارد و این امر می‌تواند در بهینه‌سازی تصمیم‌ها و مهندسی مجدد فرآیندهای کسب و کار بسیار مفید باشد. چهار قدم اصلی پیشنهاد شده در مقاله‌ی کلیجنن را می‌توان به صورت زیر خلاصه نمود:
انتخاب یک زنجیره تامین؛
انتخاب و تعیین یک لیست از شاخص‌های عملکردی و زیرشاخص‌ها و در ادامه استفاده از مدل BSC به منظور دستیابی به مهمترین شاخص‌ها؛
طراحی یک مدل شبیه‌سازی برای توضیح چگونگی تغییرات شاخص‌های عملکردی زنجیره تامین در مواجه با تغییرات محیطی و فاکتورهای کنترل مدیریتی؛

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید