2-3-3 مدل‌های حسابداری ارزیابی عملکرد33
2-4بخش سوم) کارایی35
2-4-1 تعریف کارایی35
2-4-2 عوامل مؤثر در کارایی37
2-4-3 انواع کارایی38
2-4-4 ناکارایی40
2-4-5 اندازه‌گیری کارایی40
2-4-6 رابطه بین صرفه ‌اقتصادی و کارایی42
2-4-7 معیارهای کارایی43
2-4-8 تدوین معیارهای کارایی43
2-4-9 تعیین موانع، مشکلات و مسائل موجود درارزیابی45
2-4-10 انواع ارزیابی45
2-4-11 روش‌های ارزیابی عملیاتی شرکتها و موسسات47
2-4-12 کارایی عملیاتی52
2-5بخش چهارم) پیشینه تحقیق55
2-5-1 تحقیقات داخلی55
2-5-2 تحقیقات خارجی60
2-6خلاصه فصل65
فصل سوم : روش تحقیق66
3-1مقدمه67
3-2روش شناسی پژوهش67
3-3فرضیه های پژوهش و مدل های مربوطه67
3-4متغیرهای پژوهش68
3-5فرآیند پژوهش68
3-6روش و ابزار گرد آوری اطلاعات69
3-7جامعه، نمونه آماری و روش نمونه گیری70
3-8ماهیت و منابع داده ها70
3-9روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل اطلاعات71
3-9-1 روند طراحی72
3-9-2 مفهوم کارایی در تحلیل پوششی داده‌ها72
3-9-3 تحلیل پوششی داده ها و رویکرد سیستمی73
3-9-4 الگوبرداری  با استفاده از تحلیل پوششی داده ها73
3-9-5 تعریف واحدهای تصمیم‌گیری73
3-9-6 انواع الگوها74
3-9-7 الگوی CCR 74
3-9-8 الگوی BCC 76
3-9-9 مدل جمعی78
3-10خلاصه فصل80
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها81
4-1مقدمه82
4-2خروجی کارت امتیازی متوازن82
4-3ورودی و خروجی های پژوهش84
4-4تحلیل پوششی داده ها90
4-5تحلیل حساسیت متغیرها91
4-6رتبه بندی گروه های صنعتی94
4-7رتبه بندی شرکت های مربوط به گروه های کارآمد و ناکارآمد95

4-8خلاصه فصل97
فصل پنجم : نتیجه گیری98
5-1مقدمه99
5-2اهداف تحقیق100
5-3آزمون فرضیات تحقیق102
5-4پیشنهادات کاربردی تحقیق103
5-5پیشنهاد برای تحقیقات آتی104
5-6محدودیت های تحقیق104
ضمایم105

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

فهرست منابع105
چک لیست108

چکیده
هدف: هدف محقق از انجام این مقاله محاسبه و رتبه بندی کارایی شرکت های صنعتی پذیرفته شده در بازار بورس اوراق بهادار بوده است.
روش پژوهش: در این تحقیق روش انجام پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها از نوع پیمایشی می باشد.
یافته ها: در این پژوهش به محاسبه و رتبه بندی کارایی شرکت های عضو بازار بورس ایران پرداختیم که در آن ابتدا از روشهای BCC و CCR که هرکدام شامل دو رویکرد نهاده گرا و ستانده گرا می باشند استفاده نموده ایم. در انتها مشخص شد که بهترین روش BCC نهاده گرا می باشدکه با استفاده از آن به ارزیابی کارایی شرکت ها و نیز تحلیل حساسیت متغیرها پرداخته ایم.
نتیجه گیری: بر اساس یافته های حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها می توان نتیجه گیری نمود که از بین رویکردهای مختلف بهترین روش BCC نهاده گرا می باشد و نیز از میان نهاده ها، دارایی و فروش و از میان ستانده ها، مطالبات حساس ترین متغیرها بوده اند و نیز صنایع شیمیایی و منسوجات به ترتیب کاراترین و ناکاراترین صنایع می باشند.
کلید واژه ها: کارایی- تحلیل پوششی داده ها- BCC – CCR
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1 مقدمه
درجه روزافزون رقابت در صنعت، عرضه تکنولوژی های جدید در فعالیت شرکتها، گسترش محصولات و خدمات مالی جدید و نیازهای روزافزون به نیروی کار با صلاحیت شرکتها و موسسات و بویژه شرکتهای صنعتی را در معرض یک فرایند تکامل بسیار پیچیده به منظور دستیابی به مزیت رقابتی یا صرفا بقا قرار داده است. (فری یرا1 وهمکاران،2،2012)
ارزیابی عملکرد شرکتهای مختلف یک کار دشوار است. یکی از دلایل این دشواری پیچیدگی ای است که ذاتا در مجموعه متنوع ابعادی که باید در ارزیابی مد نظر قرار گیرند وجود دارند همچنین منافع متعدد و ذینفعان مختلف نیز دلایلی دیگر است(فری یرا وهمکاران،2،2012)
یک بررسی جامع کاربردهای تحلیل پوشش داده ها در عملکرد شرکت ها نشان میدهد شفافیت گزارشها در مورد بکارگیری تحلیل پوششی داده ها2 برای موسسات مالی امری ضروری است. با توجه به اهمیت ارزیابی عملکرد از طریق تحلیل پوششی داده ها و نقش آن در افزایش کارایی و اثربخشی عملکرد شرکتها ، از این رو اهمیت موضوع و حساسیت تحقق آن در بخش خدمات مالی، زمینه لازم و کافی برای پرداختن به این مقوله را فراهم می آورد. در این فصل در ابتدا بیان مساله و اهمیت و ضرورت موضوع توصیف شده و سپس اهداف ، فرضیات تحقیق و اصطلاحات کلیدی بیان شده اند.
1-2 بیان مسئله
ارزیابی عملکرد فرایندی است که به سنجش، اندازه گیری، ارزش گذاری و قضاوت درباره عملکرد طی دوره های معین می پردازد. از بُعد سازمانی ارزیابی عملکـرد معمـولاً متـرادف اثربخشـی فعالیـتهاسـت. منظـور از اثربخشی میزان دستیابی به اهداف و برنامه ها با ویژگی کارا بودن فعالیتها و عملیات است. از نقطه نظر نحوه استفاده از منابع، ارزیابی عملکرد در قالب شـاخصهـای کـارایی بیـان می شود.
اگر در ساده ترین تعریف، نسـبت سـتاده بـه داده را کـارایی بـدانیم، نظـام ارزیـابی عملکرد در واقع میزان کارایی تصـمیمات مـدیریت در خصـوص اسـتفاده بهینـه از منـابع و امکانات را مورد سنجش قرار می دهد. به طور کلی ارزیابی عملکرد عبارتست از اندازه گیـری عملکـرد از طریـق مقایسـه وضـع موجود با وضع مطلوب یا ایده آل براساس شاخص های از پیش تعیین شـده کـه خـود واجـد ویژگیهای معین باشد.(فلاح-محمد، 1390)
هر سازمان به منظور آگاهی از میزان مطلوبیت و مرغوبیت فعالیتهای خود به ویـژه در محیطهای پیچیده و پویا نیاز اساسی به ارزیابی دارد، از سوی دیگر فقدان وجود نظام ارزیابی و کنترل در یک سیستم به معنای عدم برقراری ارتباط با محیط درون و برون سازمان تلقـی می گردد که پیامدهای آن کهولـت و در نهایـت زوال سـازمان مـی باشـد. در عصـر کنـونی تحولات شگرف دانش مدیریت، وجود ارزیابی عملکرد را اجتنـاب ناپـذیر نمـوده اسـت بـه گونه ای که فقدان نظـام ارزیـابی در ابعـاد مختلـف، اعـم از ارزیـابی در اسـتفاده از منـابع وکارکنان، اهداف و راهبردها، به عنوان یکی از علائم بیمـاریهـای سـازمان قلمـداد می گردد.(مهرگان-محمدرضا، 1391)
به طور کلی هدف و منظور ارزیابی عملکرد نیل به اهداف زیر است:
-پاسخ گویی در برابر نتایج (اطمینان از پاسخ گویی)
-امکان شناسایی اقدامات بهبود دهنده کیفیت و کاهنده هزینه (شناسایی اقدامات بهبود دهنده کیفیت و کمیّت)
– تحقق نتایج ارزیابی عملکرد، به این معنا که با توجه به پیشنهادها و نتایج این تحقیق می توان به بهبود عملکرد دست یافت.
اندازه گیری کارایی به خاطر اهمیت آن در ارزیابی عملکرد یک شرکت یا سازمان همواره مورد توجه محققین بوده است. در سال 1957 فارل با استفاده از روشی مانند اندازه گیری کارایی در مباحث مهندسی اقدام به اندازه گیری کارایی برای یک واحد تولیدی نمود. موردی که فارل برای اندازه گیری کارایی مد نظر قرار داده بود شامل یک ورودی و یک خروجی بود. مطالعه فارل شامل اندازه گیری کارایی های فنی و تخصیص و مشتق تابع تولید کارا بود.(هونجاک و تیهومیر3 ، 2013)
چارنز، کوپر و رودز4 دیدگاه فارل را توسعه داده و مدلی را ارائه کردند که توانایی اندازه گیری کارایی با چندین ورودی و چندین خروجی را داشت. این مدل تحت عنوان (( تحلیل پوششی داده ها )) نام گرفت. از آنجا که این مدل توسط چارنز، کوپر و رودز (1987) ارائه گردید، به مدل CCR که از حروف اول نام سه فرد فوق تشکیل شده است معروف گردید. در سال 1984 بنکر، چارنز و کوپر5 با تغییر در مدل CCR مدل جدیدی را عرضه کردند که با توجه به حروف اول نام آنان به مدل BCC شهرت یافت.(هونجاک و تیهومیر ، 2013)
تحلیل پوششی داده ها روشی مبتنی بر یک سری بهینه سازی با استفاده از برنامه ریزی خطی می باشد که روش ناپارامتریک نیز نامیده می شود. در این روش منحنی مرز کارا از یک سری نقاط که بوسیله برنامه ریزی خطی تعیین می شود، ایجاد می گردد. برای تعیین نقاط می توان از دو فرض بازده ثابت و متغیر نسبت به مقیاس استفاده کرد. روش برنامه ریزی خطی بعد از یک سری بهینه سازی مشخص می کند که آیا واحد تصمیم گیرنده مورد نظر روی خط کارایی قرار گرفته است و یا خارج آن قرار دارد؟ بدین وسیله واحدهای کارا و ناکارا از یکدیگر تفکیک می شوند.(کائو چانگ6 ، 2012)
مدل های اصلی تحلیل پوششی داده ها به دو نوع مدل CCR وBCC تقسیم می شوند. هر کدام از این مدل ها را می توان با استفاده از دو رویه ی ورودی محور و خروجی محور بررسی کرد.(ین شنی7 ، 2012). از طرفی انتخاب شاخص های مناسب در اعتبار بررسی تکنیک تحلیل پوششی داده ها از اهمیت بالایی برخوردار است.(جو و همکاران8 ، 2011) که جهت تعدیل این چالش رویکرد کارت امتیازی متوازن این امکان را فراهم می نماید که انتخاب ورودی ها و خروجی های تحقیق جهت بکارگیری در تحلیل پوششی داده ها بر مبنای بینشی جامع نگر و با توجه به جنبه های مختلف سازمانی مالی، فرآیندهای داخلی، مشتری، رشد و یادگیری تبیین گردد.(راجی و همکاران9 ،1390) در واقع در تکنیک ترکیبی DEA- BSC از کارت امتیازی متوازن به عنوان ابزاری برای طراحی شاخص های ارزیابی عملکرد و از تحلیل پوششی داده ها به عنوان ابزاری برای ارزیابی عملکرد استفاده می شود.
سوال تحقیق:
– آیا کارایی شرکتهای صنعتی به لحاظ مالی و دیگر عوامل مناسب بوده یا خیر؟
تحلیل پوششی داده ها یک ابزار اندازه گیری عملکرد غیر پارامتری است که می تواند برای تجزیه و تحلیل و تصمیم گیری در مورد واحدهای مختلف استفاده شود چون نه تنها واحدها را مطابق با عملکرد شان دسته بندی می کند بلکه همچنین اطلاعات بسیار بیشتری را ارائه می دهد که با سایر روشها مثل تحلیل نسبت نمی توانند مورد پژوهش قرار گیرند (ایکان10وکاله،889،2011).
از آنجا که تحلیل پوششی داده ها کارایی را با مقایسه کارایی یک موسسه مالی با کارایی سایرین ارزیابی می کند، هر موسسه مالی ناکارآمد یک گروه موسسات کارآمد را دارد که عملکردش در برابر آنها ناکارآمد شناسایی می شود. سپس این گروه موسسات کارآمد به عنوان مجموعه مرجع برای آن موسسه ناکارآمد توصیف می شوند. بر همین اساس گفته می شود که تحلیل پوششی داده ها یک رویکرد عملیاتی را برای اندازه گیری ارائه می دهد چون شیوه هایی که ناکارایی به آن طریق می تواند کاهش یابد را به صورت مستقیم تری شناسایی می کند(دارل ودیوید11،5،2005).
متداول ترین نقاط قوت تحلیل پوششی داده ها شامل این است که واحد هایی را شناسایی می کند ،که قابلیت های بهبود بالقوه ارائه می دهند ، منابع ناکارایی را شناسایی می کند و هنگام اندازه گیری عملکرد ترجیحات مدیریت را به حساب می آورد. با بکارگیری تحلیل پوششی داده ها ابعاد مختلف کارایی واحد می توانند هر چه بیشتر مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند.(ایکان وکاله،889،2011).
اندازه گیری عملکرد واحدها اساسی است و این نه تنها به این دلیل است که انجام این کار فرایند تصمیم گیری را بهبود می بخشد، بلکه همچنین به این دلیل است که می تواند در بهبود نتایج سهم داشته باشد. بنابراین یک روش شناسی برای پشتیبانی ارزیابی عملکرد واحدها لازم است. با این حال مهم است در نظر داشت که اندازه گیری عملکرد کار ساده ای نیست. مدیریت عملکرد واحدها دشوار است چون همیشه به راحتی نمی توان فهمید چه چیزی و چگونه باید اندازه گیری شود و همچنین به این دلیل که اغلب توافقی بین تصمیم گیرندگان درگیر در فرایند ارزیابی لازم است. (فری یرا وهمکاران،2،2007).
علیرغم پیشرفت قابل توجهی که طی سالهای اخیر برای توسعه چارچوب های اندازه گیری عملکرد انجام شده است و یکی از بهترین نمونه های آن ارزیابی عملکرد وکارایی از طریق تحلیل پوششی داده ها است، می دانیم که هنوز مسائلی هستند که لازم است بیشتر مورد تحقیق قرار گیرند تا سیستم های اندازه گیری عملکرد مبنای قوی تری را برای مدیریت بهبود موثر ارائه دهند.
روش‌های زیادی برای بررسی و سنجش کارایی یک موسسه یا شرکت وجود ندارد اما یکی از همین روش‌ها روش تحلیل پوششی داده‌ها می باشد که در این تحقیق از این روش استفاده خواهد شد. در روش تحلیل پوششی داده‌ها هر‌چه بتوان ورودی ها و خروجی های بیشتری را برای محاسبه کارایی وارد مدل کرد رقم محاسبه شده به رقم واقعی نزدیکتر است.
1-3 ضرورت و اهمیت تحقیق
معیارها و نسبت‌های مختلفی برای ارزیابی سلامت شرکت ها وجود دارد که یکی از آنها کارایی است. به طور کلی کارایی توانمندی کلی هر شرکت را در تبدیل داده‌ها به ستانده‌ها در مقایسه با استاندارد مشخصی، تعیین می‌کند و ممکن است مقایسه شرکت های مختلف براساس سودآوری با توجه به گذشته‌ی تاریخی مختلف و همچنین مقررات بیش از حد و سهمیه و سقف‌های اعتباری تعیین شده و وام‌های تکلیفی معیار منصفانه‌ای برای قضاوت نباشد و ممکن است واحدی کارا باشد، ولی به دلایلی سودآور نباشد.(امیری،1380)
طی سالهای اخیر تعداد زیادی از مطالعات انتشار یافته اند که کارایی شرکت ها و موسسات مالی و غیر مالی مختلف را بررسی می کنند. اکثریت عمده آنها از تکنیک غیر پارامتری تحلیل پوششی داده ها برای اندازه گیری کارایی شرکت ها و موسسات استفاده می کنند.
مدل تحلیل پوششی داده ها می تواند برای به حداقل رساندن ورودی ها یا به حداکثر رساندن مقادیر ورودی ضمن حداقل ثابت نگه داشتن سطوح خروجی در مقادیر جاری به کارگرفته شود در حالی که تمرکز بر خروجی با هدف به حداکثر رساندن سطوح خروجی بدون افزایش استفاده از ورودی ها می باشد. (کوپر12 و همکاران، 2000).
یکی از ویژگی های جالب تحلیل پوششی داده این است که به هر واحد اجازه می دهد یک گروه محک زنی را شناسایی کند. یعنی یک گروه از واحدها که اهداف و اولویت های یکسانی دارند اما بهتر عمل می کنند. در این ارتباط هدف تحلیل پوششی داده ها احترام گذاشتن به اولویت های هر واحد تصمیم گیری13 است به این ترتیب که به تمام آنها اجازه می دهد ساختار وزنی را برای ورودی ها و خروجی ها انتخاب کنند که بیشترین نفع را برای ارزیابی آن واحد در بر دارد. در نتیجه هدف آن طبقه بندی هر واحد به بهترین نحو در مقایسه با سایر واحدها است(فری یرا14 وهمکاران،5،2007).
پایین بودن سطح کارایی در بسیاری از سازمان‌های تولیدی و خدماتی، یکی از مشکلات مهم کشورهای روبه‌پیشرفت است و مسئله‌ی عدم تشکیل سرمایه به مقدار کافی نیز، بر مشکل فوق افزوده شده که علت این امر، همانا ضعف نهادهای مالی و بازارهای مالی این‌گونه کشورها است: چرا که نهادهای مالی و اعتباری هستند که می‌توانند با تجهیز منابع خود و تخصیص آنها به صورت کارا، هزینه‌های تامین مالی را کاهش داده و نرخ تشکیل سرمایه را افزایش دهند.
یکی از اهداف اصلی تحقیق بررسی و مشخص کردن معیارهایی برای اندازه گیری عملکرد مدیران شرکت به عنوان یک جایگزین برای تحلیل نسبت که قبلا مورد استفاده قرار گرفته است می باشد. یافته های تحقیق چالش هایی را ایجاد می کند که فرصت هایی مفید برای تحقیقات بیشتر در آینده حاصل می نماید. یافته های تحقیق نتایج مفیدی را برای مدیریت یک شرکت در نظر شناسایی منافع ناکارایی بویژه برای شرکت های که نمی توانند به سطوح خروجی مطلوب دست یابند- با توجه به منابعی که برای استفاده در اختیار داشته اند- ارائه می دهد. تحقیق حاضر به مدیریت امکان می دهد روی مسائلی تمرکز کند که به او در بهبود عملکرد کلی شرکت در آینده یاری می رسانند. تحلیل پوششی داده می توانند برای پشتیبانی ارزیابی شرکت از طریق توسعه سیستم های ارزیابی عملکرد چند بعدی و رسیدگی صریح به مصالحه های میان ابعاد مختلف عملکرد و منافع ذینفعان مختلف استفاده شود.
1-4 اهداف تحقیق
هدف اصلی:
بررسی و ارزیابی عملکرد مالی شرکتهای صنعتی
اهداف فرعی:
الف) مقایسه کارایی مالی شرکتهای صنعتی
ب) تحلیل کارایی مالی شرکتهای صنعتی
– هدف کاربردی:
از آنجایی که هدف اصلی این طرح شناسایی مناسب ترین روش برای محاسبه کارایی شرکت های صنعتی می باشد، لذا هدف از این مطالعه کاربرد نتایج این پژوهش در نظام محاسبه کارایی و رتبه بندی شرکت ها و همچنین مشخص کردن عوامل موثر در کارایی و موانع موجود در عدم کارایی می باشد.
1-5 سوالات تحقیق
-آیا بین متغیرهای ورودی(نهاده‌ها) و کارایی عملیاتی رابطه ای وجود دارد؟
-آیا بین متغیرهای خروجی(ستانده‌ها) و کارایی عملیاتی رابطه ای وجود دارد ؟
-آیا بین حداکثرسازی سود و کارایی عملیاتی رابطه ای وجود دارد ؟
1-6 فرضیات تحقیق
– بین نهاده ها (متغیرهای ورودی) و کارایی مالی شرکت های صنعتی رابطه معناداری وجود دارد.
– بین ستانده ها (متغیرهای خروجی) و کارایی مالی شرکت های صنعتی رابطه معناداری وجود دارد
1-7 تعاریف و اصطلاحات
کارایی: کارایی عبارت است از نسبت بازده واقعی بدست آمده به بازدهی استاندارد و تعیین شده(مورد انتظار) یا نسبت مقدار کاری که انجام می‌شود به مقدار کاری که باید انجام شود. از جمله مقیاس‌هایی که برای تعریف و ارزیابی بهره‌وری ارائه شده‌اند، مقیاس‌های کارایی هستند. مقیاس‌های کارایی، نهاده‌ها یا منابع یک سازمان را با کالاها و خدمات نهایی که تولید می‌شوند، مقایسه می‌کنند. کارایی به نسبت کمیت خدمات و تولیدات ارائه شده به هزینه مالی یا نیروی کار که برای ارائه آنها لازم است اشاره دارد. با این حال این مقیاس و شیوه ‌اند‌ازه‌گیری بهره‌وری، میزان رضایت مشتری یا میزان دسترسی به هدف مطلوب را اندازه نمی‌گیرد. برای مثال مقیاس‌های کارایی نسبت تعداد افراد درمان‌شده را به نفر ساعت کار پزشکان نشان می‌دهد؛ حال آنکه مقیاس‌های اثربخشی طوری طراحی شده‌اند که نشان ‌دهند؛ از کل بیماران تحت درمان چه تعداد در معالجه موفق بوده‌اند. کارایی به معنای تلف نکردن منابع است و از نسبت ستاده کل نهاده به کل به دست می آید.(آذر و ترکاشوند،26،1385)
تحلیل پوششی داده ها : تحلیل پوششی داده یک تفکیک برنامه نویسی خطی است که در آن مرز به صورت تکه تکه از روی مشاهدات بهترین روش گردآوری می شود (مشاهداتی که به عنوان 100% کارآمد طبقه بندی شده اند). این روش هیچگونه فرم تابع را برای داده ها مشخص نمی کند و این امکان را می دهد که آن توسط داده ها تعیین می شود (که در وزن خروجی ها و ورودی ها بازتاب یافته است).(دارل ودیوید،2،2005)تحلیل پوششی داده ها پایه (فرم ضربی آن) در نسخه بازده به مقیاس ثابت می تواند به صورت شرط به حداکثر رساندن کارایی برای وزن های خروجی u و وزنهای ورودی N برای I ورودی x و j خروجی y بیان شود (دارل ودیوید،3،2012).
اثربخشی: منظور از اثربخشی در واقع بررسی میزان موثر بودن اقدامات انجام شده برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده است. به عبارتی ساده تر در یک مطالعه اثربخشی، میزان تحقق اهداف اندازه گیری می شود. اما به نظر می رسد برای تعریف مفهوم اثربخشی می‌بایست گامی فراتر نهاد، به این معنا که اثربخشی هنگامی در یک دوره آموزش حاصل خواهد شد که اولا نیازهای آموزشی به روشنی تشخیص داده شود. ثانیا برنامه مناسبی برای برطرف ساختن نیازها طراحی شود. ثالثا برنامه طراحی شده به درستی اجرا گردد و رابعا ارزیابی مناسبی از فرایند آموزش و در نهایت دستیابی به اهداف انجام شود.
بهره‌وری: بهره وری از مفاهیم و مواردی است که چنین تعریف می‌شود: «مقدار کالا و یا خدمات تولید شده در مقایسه با هر واحد از انرژی و یا کار هزینه شده بدون کاهش کیفیت یا به این شکل: اثربخشی بعلاوه کارایی». به دیگر سخن، بهره‌وری، عبارتست از، بدست آوردن حداکثر سود ممکن، با بهره گیری و استفاده از نیروی کار، توان، استعداد ومهارت نیروی انسانی، تجهیزات و… به منظور ارتقاء. بهره وری به نسبت کار انجام شده به کاری که باید انجام می‌شده اطلاق می‌شود.
1-8 روش گردآوری اطلاعات
روش گردآوری داده ها در این تحقیق از دو روش کتابخانه ای و میدانی و نوع روش تحقیق مطالعه موردی در بازار بورس اوراق بهادار خواهد بود. مبانی نظری آن از کتب و مجلات فارسی و لاتین و مقالات متعدد از اینترنت استخراج و گردآوری گردیده است و بخش میدانی تحقیق از طریق جمع آوری اطلاعات از سایت کدال و نرم افزار ره آورد نوین می باشد. اطلاعات جمع آوری شده در این تحقیق توسط روش تحلیل پوششی داده ها به تابع هدف تبدیل شده و تابع هدف توسط نرم افزار مذکور بهینه خواهد شد.
1-9 محدوده تحقیق ( موضوعی , زمانی و مکانی )
الف) قلمرو مکانی:
قلمرو مکانی این تحقیق کلیه شرکت های صنعتی پذیرفته شده در بازار بورس اوراق بهادار می باشد.می باشد.
ب) قلمرو زمانی:
این تحقیق در سال 1393 انجام یافته است که برای مطالعه آن از اطلاعات مالی سال های 1387 لغایت 1392 استفاده شده است. که اطلاعات مورد نیاز پنج سال مطروحه از صورت های مالی و یادداشت های توصیفی این شرکت ها میباشد.
ج) قلمرو موضوعی:
موضوع پژوهشی در مدیریت یا مهندسی مالی می‌باشد که هدف آن بررسی و ارزیابی کارایی فنی شرکتهای صنعتی با استفاده از مدل کارت امتیازی متوازن و مدل تحلیل پوششی داده هاست.
جامعه آماری این تحقیق شرکتهای صنعتی عضو بورس است.که اطلاعات این جامعه بصورت سالانه از سال 1387 تا سال 1392 جمع آوری شده است. در این تحقیق نمونه آماری همان جامعه آماری می باشد.
1-10 ساختار تحقیق
در این فصل ما به بیان موضوع و مساله اصلی تحقیق و نیز بیان این موضوع که هدف و دغدغه اصلی محقق از انجام این تحقیق چه بوده است پرداختیم. در ابتدای فصل به بررسی و تبیین این اهداف و دغدغه ها پرداختیم و در ادامه در خصوص فرضیه ها و سوالات اصلی محقق صحبت کردیم. یکی از نتایج این تحقیق این موضوع است که اهمیت محاسبه و برآورد کارایی یک شرکت و یا موسسه از مهمترین فعالیت ها می باشد و ما در این تحقیق ما با توصل به روش تحلیل پوششی داده ها سعی بر انجام این برآوردها داریم.
فصل دوم
ادبیات تحقیق
2
2-1 مقدمه
واحدهای صنعتی از اهمیت و ارزش بالایی برخوردار هستند و می توان گفت که یکی از مهمترین ارکان هر دولت و کشوری واحدها و بنگاه‌های اقتصادی آن کشور هستند. از طرفی دیگر یکی از مهمترین این واحدها شرکت های صنعتی عضو بورس هستند . ضمنا در مهمترین ارگان اقتصادی یک کشور نمی‌توان بدون ارزیابی عملکرد ، انتظار موفقیت و پیشرفت در آن موسسه را داشت. در این میان یکی از مهمترین و کاراترین روش‌های ارزیابی کارایی واحدهای اقتصادی تحلیل پوششی داده‌ها می‌باشد. مساله مهم در این تحقیق یافتن راهی جدید برای بهبود عملکرد موسسات مالی و نیز شرکت های مهم می‌باشد. بررسی روند عملکرد در ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است و این به دلیل درآمد یا هزینه‌زایی برای دولت است. بنابراین در این پژوهش هدف اصلی ما بررسی و ارزیابی شرکت های صنعتی می‌باشد.
در این فصل به بررسی مبانی نظری و پیشینه تحقیق مرتبط با موضوع تحقیق پرداخته می شود ، مبانی نظری و پیشینه تحقیق دراین فصل به 4 بخش تفکیک شده است. در بخش اول از این فصل به بررسی مبانی نظری مرتبط با مفهوم و تعاریف عملکرد، اندازه گیری عملکرد ، عملکرد کارکنان، مدیریت عملکرد، عناصر اصلی مدیریت عملکرد مدلهای ارزیابی عملکرد پرداخته می شود. دربخش دوم به بررسی مبانی نظری مرتبط با بررسی سیستم ها و چارچوب های ارزیابی عملکرد، ارزش افزوده اقتصادی، قیمت گذاری بر مبنای فعالیت آنالیز ارزیابی استراتژیکی و تکنیک گزارش دهی، ارزیابی های عملکردی پشتیبانی(حمایتی)، چارچوب پیامدها ونتایج، بازگشت به رویکرد کیفی پرداخته شده است. در بخش سوم به بررسی کارایی ،کارایی چیست و چگونه می تواند اندازه گیری شود، تحلیل پوشش داده، تحلیل پوشش داده ها وکارایی فنی، اندازه گیری عملکرد شرکت ها از طریق تحلیل پوشش داده، روشهای ارزیابی عملکرد مناسب بانکها بررسی شده است . و در بخش چهارم پیشینه تحقیق شامل تحقیقات خارجی و مخصوصا داخلی مرتبط با عنوان موضوع بررسی شده است .
2-2 بخش اول) عملکرد
2-2-1 مفهوم و تعاریف عملکرد
در فرهنگ لغت حییم کلمه عملکرد15 به معنی اجراء، انجام، نمایش کار برجسته ترجمه شده است.(بیک زاد وهمکاران،151،1389). عملکرد مفهوم نسبی چند بعدی است که شامل نتایج و فرآیندهای ایجاد نتایج است و معیارهای کیفی و کمی که در مورد عملکرد بکار گرفته می شوند، به عنوان نماینده عملکرد بوده و از عملکرد متفاوت هستند. بطور کلی عملکرد، مقایسه نتایج با چند الگو یا مرجع انتخاب شده یا تحمیل شده داخلی یا خارجی و مقایسه نتایج با انتظارات است. برخی اندیشمندان معتقدند که عملکرد می بایست به عنوان نتیجه کار توصیف شود. “عملکرد کارکنان تابعی از حاصلضرب سه عامل: توانایی و مهارت، تلاش و کوشش در انجام وظایف و پشتیبانی های محیطی است(میرسپاسی، 1392، 291).
از واژه عملکرد تعاریف زیادی شده است اما در یک تعریف جامع می توان گفت عملکرد به معنای ساختارها و هم به معنای نتایج است. رفتارها از فرد اجراء کننده ناشی شده و عملکرد را از یک مفهوم انتزاعی به عمل تبدیل می کند. رفتارها فقط ابزارهایی برای نتایج نیستند، بلکه خود نتیجه به حساب می آیند و می توان جدای از نتایج، در مورد آنها قضاوت کرد(بیک زاده وهمکاران،151،1389).
عملکرد فرایندهای مختلف می تواند معانی مختلفی داشته باشد. در عین حال عوامل بسیاری وجود دارند که بر عملکرد تاثیر می گذارند. عملکرد بر حسب میزان کالاها یا خدمات قابل ارائه در یک واحد زمانی معین بیان می شود. در این مفهوم عملکرد سازمان شامل تاثیر بخشی کارایی خروجی و سایر حوزه هاست. عملکرد بر اساس نوع و فرم تولید مشخص می شود. در حالی که بیشتر خدمات در بخش دولتی ارائه می شوند بخش خصوصی به عنوان تولیدکننده بیشتر ظاهرشده است(یوگور16 و یولوسوی،111،2013). عملکرد کسب و کار یا شغل شامل خروجی در انتهای یک مدت زمان معین است و شامل درجه تحقق اهداف یا وظایف کسب و کار می باشد. در این حالت عملکرد نتیجه تمام تلاش ها در جهت دستیابی به اهداف کسب و کار می باشد(ارکوت 17و همکاران ،18،2010).
در نتیجه عملکرد مفهومی است که به صورت کمی یا کیفی تعیین می شود و یک شاخص اندازه گیری سطح دسترسی به هدف مشخص شده می باشد (کاسگون18،581،2013). عملکرد میزان دستیابی کسب و کار به هدف مشخص شده و به عبارت دیگر کمیت و کیفیت آنچه از طریق آن حاصل شده است می باشد. بر اساس این تعریف خروجی یک نهاد، در انتهای یک دوره زمانی معین، عملکرد شغلی یا نتیجه فعالیتهاست. این نتیجه به صورت درجه دستیابی به اهداف وضع شده توسط نهاد تعریف می شود (یوگور و یولوسوی،111،2013).
همچنین عملکرد نتیجه واقعی و قابل اندازه گیری تلاش است . اگر چه تلاش منجر به عملکرد می گردد ولی این دو را نمی توان با یکدیگر برابر دانست و میان این دو تفاوت فاحشی وجود دارد(سعادت، 1392،261). در واقع عملکرد نتیجه ی نهایی فعالیت است. این فعالیت به منظور سنجش عملکرد بر اساس اهداف قبلی ارزیابی می شود(خویشی،66،1388).
در این ارتباط ، عملکرد و تلاش ها در جهت دستیابی به اهداف تعیین شده است. عملکرد کارکنان تعاریف زیادی دارد، که از جمله شامل انجام وظایف و مسئولیت ها در شرکت توسط کارکنان با صرف زمان و تلاش در جهت برآورده کردن نیازهایشان می باشد. شرکتهای دارای منابع انسانی ماهر و کارامد می توانند به اهداف نهایی شان دست یابند. به علاوه اطلاعات مربوط عملکرد، فعالیتها آموزش و توسعه در سازمان، ترفیع، انتقال ، حقوق و مزایا، پاداش در ازای عملکرد و امثال آن اهمیت مساله را افزایش می دهد (آکناز19،163؛2009).
مدیریت عملکرد و سیستم‌ها و روش‌های مربوط به آن در سازمان‌های مختلف از جمله شاخه‌های مدیریت امروز است که بحث توانمندسازی و قابلیت پاسخگویی در چارچوب اصول و مفاهیم مدیریت را برای تحقق اهداف و وظایف سازمانی و قالب برنامه‌های اجرایی دنبال می‌کند(رضایی، 1382).
2-2-2 تاریخچه ارزیابی عملکرد
تاریخچه ارزیابی عملکرد به قرن هفتم هجری برمی‌گردد. این موضوع نخستین بار از سوی خواجه رشیدالدین فضل‌الله مطرح شد. قرن‌ها پس از آن در سال ۱۳۴۹ در کشور مقرر شد مدیریت و نحوه انجام امور مورد ارزیابی قرار گیرد. به این منظور مرکز ارزشیابی سازمان‌های دولتی در نخست وزیری تشکیل شد. در سال ۱۳۵۲ با آغاز برنامه پنجم عمرانی به موجب بند ۸ ماده ۵ فصل سوم قانون برنامه و بودجه کشور، وظیفه ارزیابی عملکرد دستگاه‌های اجرایی به عهده سازمان برنامه و بودجه گذاشته شد و به همین منظور معاونت ارزشیابی سازمان‌های دولتی در این سازمان تشکیل شد.در سال ۱۳۵۴ براساس اصلاحیه مورخ ۲۸/۱۲/۵۳ قانون استخدام کشوری و به موجب بند ۶ قسمت ب ماده ۶۰۴ قانون مذکور وظیفه ارزشیابی و کارایی در دستگاه‌های اجرایی کشور، به منظور راهنمایی آنها در جهت برقراری روش‌های صحیح اداری و اصول مدیریت و گزارش آن به نخست وزیر، به سازمان امور اداری و استخدامی کشور منتقل و در پی آن دفتر ارزشیابی سازمان‌های دولتی تشکیل شد. در سال ۱۳۵۹ دفتر ارزشیابی سازمان‌های دولتی در سازمان امور اداری و استخدامی کشور منحل و اقدامات مربوط به ارزیابی کارایی و عملکرد دستگاه‌های اجرایی تا سال ۱۳۷۶ متوقف شد. در سال ۱۳۷۹ نیز پس از ادغام دو سازمان برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی کشور و تشکیل سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، این وظیفه برعهده دفتر ارزیابی عملکرد سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور گذاشته شد(نجمی وحسینی، 1389).
2-2-3 فرایند ارزیابی عملکرد
بهبود مستمر عملکرد سازمانها، نیروی عظیم هم افزایی20 ایجاد می کند که این نیروها می تواند پشتیبان برنامه رشد و توسعه و ایجاد فرصت های تعالی سازمانی شود. دولت ها و سازمان ها و موسسات تلاش جلو برنده ای را در این مورد اعمال می کنند. بدون بررسی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و دستیابی به اهداف و بدون شناسایی چالش های پیش روی سازمان و کسب بازخور و اطلاع از میزان اجرا سیاست های تدوین شده و شناسایی مواردی که به بهبود جدی نیاز دارند، بهبود مستمر عملکرد میسر نخواهد شد. تمامی موارد مذکور بدون اندازه گیری و ارزیابی امکان پذیر نیست. لرد کلوین21 فیزیکدان انگلیسی در مورد ضرورت اندازه گیری می گوید: «هر گاه توانستیم آنچه درباره آن صحبت می کنیم اندازه گرفته و در قالب اعداد و ارقام بیان نماییم می توانیم ادعا کنیم درباره موضوع مورد بحث چیزهایی می دانیم. در غیر این صورت آگاهی و دانش ما ناقص بوده و هرگز به مرحله بلوغ نخواهد رسید». علم مدیریت نیز مبین مطالب مذکور است. هر چه را که نتوانیم اندازه گیری کنیم نمی توانیم کنترل کنیم و هر چه را که نتوانیم کنترل کنیم مدیریت آن امکان پذیر نخواهد بود(حسین زاده بحرینی همکاران ، 1387). موضوع اصلی در تمام تجزیه و تحلیل های سازمانی، عملکرد است و بهبود آن مستلزم اندازه گیری است و از این رو سازمانی بدون سیستم ارزیابی عملکرد قابل تصور نمی باشد.
هر فرایند شامل انجام مجموعه‌ اقدامات و فعالیت‌های خاصی است که دارای ترتیب، توالی ویژه، منطقی و هدفمند است. ارزیابی عملکرد نیز از این قاعده مستثنا نیست و مستلزم پیمودن مراحل یاد شده است. رءوس مراحل مورد نظر در ارزیابی عملکرد چنین است:
تدوین و یا بررسی رسالت‌ها،‌ مأموریت‌ها،‌ اهداف کلان و استراتژی‌ها، تدوین و تنظیم شاخص‌های ارزیابی عملکرد و تدوین و برقراری معیارها و استانداردها (عملکردی مرتبط با شاخص‌های ارزیابی و ابلاغ و اعلام انتظارات شاخص‌های ارزیابی شونده و اندازه‌گیری عملکرد واقعی) ، مقایسه عملکرد واقعی با استانداردهای هر شاخص و اعلام نتایج و نحوه نیل به آنها به ارزیابی شونده و اقدام برای به کارگیری عملیات اصلاحی به منظور بهبود مستمر عملکرد ارزیابی شونده از طریق مکانیسم بازخورد.(سیروس حسینی، 1384).
2-2-4 ارزیابی و اندازه گیری عملکرد
هدف از اندازه گیری عملکرد این است که مدیران به درک واضح و روشنی از جنبه های مختلف سازمان پی برده و بتوانند تصمیمات هوشمندانه تری را اتخاذ نمایند. اهمیت روز افزون جایگاه مدیران در عصر حاضر بیانگر ظهور الگویی جدید می باشد .از آنجا که مدیران عناصر مهم در تحقق جامعه پیشرفته صنعتی می باشند، جامعه باید روشهایی را اتخاذ کند که راه را برای استفاده بهینه از عوامل پیشرفت هموار کند. درحقیقت، در جهانی که دائماً در حال تغییر است، بقای جامعه به توانایی آن جامعه در جهت نمایان ساختن مدیران شایسته بستگی دارد. بعلاوه حفظ یک مدیر به اندازه ی توانایی آن قابل اهمیت می باشد. بنابراین با اندازه گیری عملکرد مدیر هر سازمان می توان به شایستگی های آن مدیر در جهت تحقق اهداف سازمان در راستای مأموریت و برنامه های استراتژیک پی برد و برای حفظ آن مدیر و بهبود عملکرد وی برنامه ریزی های لازم را انجام داد. با توجه به اینکه به کارگیری منابع انسانی و مادی هر سازمان به تصمیمات مدیران آن سازمان بستگی دارد، لذا اندازه گیری عملکرد مدیران سازمانها می تواند به بهبود عملکرد هر سازمان منجر شود(بیک زاد وهمکاران،1389،152).
ارزیابی عملکرد فرایندی است که به سنجش و اندازه گیری، ارزش گذاری و قضاوت درباره عملکرد طی دوره ای معین می پردازد. ارزیابی عملکرد در بعد سازمانی معمولاً مترادف اثربخشی فعالیت هاست. منظور از اثر بخشی میزان دستیابی به اهداف و برنامه ها با ویژگی کارا بودن فعالیت ها و عملیات است. ارزیابی عملکرد در بعد نحوه استفاده از منابع در قالب شاخص های کارایی بیان می شود. اگر در ساده ترین تعریف، نسبت داده به ستاده را کارایی بدانیم، نظام ارزیابی عملکرد در واقع میزان کارایی تصمیمات مدیریت در خصوص استفاده بهینه از منابع و امکانات را مورد سنجش قرار می دهد. ارزیابی عملکرد عبارتست از اندازه گیری عملکرد از طریق مقایسه وضع موجود با وضع مطلوب یا ایده آل براساس شاخص های از پیش تعیین شده که خود واجد ویژگی های معین باشد.
به طور کلی نظام ارزیابی عملکرد را می توان فرایند سنجش و اندازه گیری و مقایسه میزان و نحوه دستیابی به وضعیت مطلوب با معیارها و نگرش معین در دامنه و حوزه تحت پوشش معین با شاخص های معین و در دوره زمانی معین با هدف بازنگری، اصلاح و بهبود مستمر آن می باشد( کیانی، 1389).
سیستم ارزیابی عملکرد شامل عملکردی است که بتواند عوامل اصلی موفقیت باشد. مقیاس هایی برای کشف انحرافات، مقیاس هایی برای پیگیری پیشرفت های گذشته، مقیاس هایی برای توصیف پتانسیل وضعیت، مقیاس هایی برای محصول، مقیاس هایی برای داده ها و از این قبیل. سیستم ارزیابی عملکرد همچنین باید شامل جزئی باشد که بصورت مداوم صحت روابط علت و معلولی میان ارزیابی ها را چک کند(سانتوس22و همکاران ،789،2007).
دست کم هفت مقیاس برای ارزیابی عملکرد یک سازمان وجود دارد که الزاماً متمایز از یکدیگر نیستند. این مقیاس ها عبارتند از:
1- اثر بخشی23: عبارت است از درجه و میزان نیل به اهداف از قبل تعیین شده . به بیان دیگر اثر بخشی نشان می دهد که تا چه میزان از تلاش های انجام شده نتایج مورد نظرحاصل شده است.
2-کارایی24:کارایی عبارت است از مقدار منابعی که برای تولید یک واحد محصول به مصرف رسیده و می توان آن را برحسب نسبت مصرف به محصول محاسبه کرد (بیک زاده وهمکاران،1389،153).
3- سود25 وسودآوری: در یک تعریف ساده عبارت است از نسبت فروش به هزینه.
4- بهره وری26: بهره وری عبارت است از رابطه بین ستاده حاصل از یک سیستم تولید به داده های بکار رفته (مانند سرمایه، انرژی، نیروی کار، …) به منظور تولید آن ستاده (سازمان بین المللی کار) (میر سپاسی، 1384،177)
5- کیفیت زندگی کاری27: به معنی تصور ذهنی و درک و برداشت کارکنان یک سازمان از مطلوبیت فیزیکی و روانی محیط کار خود ( میر سپاسی، 1384 ،143).
6- خلاقیت و نوآوری28: خلاقیت یعنی بکارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید(نژاد ایرانی، 1381،31).
کونتز، از نوآوری به کارگیری ایده های نو ناشی از خلاقیت یاد کرد و معتقد است که نوآوری می تواند محصولی جدید، فرصت جدید یا راه حل جدیدی برای انجام کاری باشد(نژاد ایرانی ، 1390،35).
7- کیفیت29 : کار درست را انجام دادن و بر نیازها و انتظارات مشتریان پاسخ دادن (بیک زاد وهمکاران،1389،153).
2-2-5 اهداف ارزیابی عملکرد
• کنترل مداوم جریان امور در سازمان و استقرار چرخه مدیریت بهره‌وری
• شناسایی نقاط ضعف و قوت و مشکلات سازمان و تلاش در جهت شکوفایی و افزایش قابلیت‌ها و اصلاح فعالیت‌ها
• بهبود تصمیم‌گیری در مورد حوزه و عمق فعالیت‌ها، برنامه‌ها و اهداف آینده دولت
• بهبود تخصیص منابع و استفاده بهتر از امکانات و منابع انسانی در جهت اجرای برنامه‌های مصوب
• ارتقای پاسخگویی در مورد عملکرد برنامه‌ها
• ارتقای توانمندی سازمان در ارائه کمی و کیفی خدمات و رقابت پذیری در فضای ملی و بین‌المللی. هدف نهایی از عملکرد، افزایش کارایی و اثربخشی سازمان است.
• از دیدگاه دیگر، مقصود عمده از ارزیابی در سازمان‌های دولتی موارد زیر را در بر می‌گیرد:
• شناسایی هدف‌ها و وظایف سازمان و واحدهای سازمانی آن
• شناسایی برنامه فعالیت‌های سازمان
• شناسایی نحوه هدایت افرادی که در سلسله مراتب سازمانی خدمت می‌کنند و بررسی میزان اختیارات آنان با توجه به حدود وظایفشان
• بررسی نحوه هماهنگ بودن سازمان‌ها با واحدهای سازمانی در جهت نیل به هدف مطلوب

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید